ALTERNATİF YAKIT ve HAMMADDE

Atıkların Geri Kazanımı

Dünyada ve ülkemizde çimento sektörü, birincil yakıt ve ham maddelerini, kabul kriterlerine uygun atıklarla ikame etmektedir. Kalori değeri olan atıklar konvansiyonel yakıtların yerine kullanılır. Mineral değeri olan atıklar çimento hammaddesi olan kireç ve diğer minerallerin yerine kullanılır.
Alternatif yakıt olarak kullanılan atıklar arasında; endüstriyel atıklar, tekstil, ahşap atıkları, yağ ve petrol atıkları ile belediye katı atıklarının işlenmesi ile üretilen yakıtlar ve kurutulmuş kentsel atık su arıtma çamurlar bulunur. Çimento hammaddesi olarak geri kazanılabilen alternatif hammaddeler ise basit sınıflama ile maden atıkları, ısıl işlem atıkları ve inşaat atıkları grupları altında yer alır.

Bu süreçte; kömür, petrol koku, linyit gibi birincil fosil yakıtlar ile kireçtaşı, marn, kil gibi doğal hammaddeler daha az kullanıldığı için madencilik ihtiyacı azalır ve bu tür faaliyetlerin çevresel ayak izinin iyileştirilmesi mümkün olur.

Türk Çimento Sektörü Pozisyonu

Ülkemizde çimento fabrikaları yurt çapında dağılım göstermektedir ve 54 fabrikanın yaklaşık 35’i atıkları alternatif yakıt olarak kullanma lisansına sahiptir. Buna karşın, 2008 yılında ülkemizde 88 bin ton olan alternatif yakıt kullanımı, 2017 yılında ancak 760 bin tona ulaşmıştır. Bu rakam yaklaşık %5 termal ikame oranına karşılık gelmektedir. Avrupa Birliği ülkelerindeki çimento fabrikalarında ise ısıl gücün yaklaşık %44’ü (bazı tesislerde %100’e yakın) atıklardan karşılanmaktadır.

Ülkemizde çimento fabrikalarının 2017 yılında kullandığı 760 bin ton atık ile yaklaşık 400 bin ton ithal kömür tasarrufu sağlanmıştır. Bununla birlikte, atıkların ek yakıt olarak kullanımı ile fabrikalar aşağıdaki ilave maliyetler ile karşılaşmaktadır:
• İlave yatırım (besleme, depolama, sevkiyat gibi)
• İlave üretim maliyetleri (üretim kayıpları, özgül ısı ihtiyacı artışı, ilave bakım maliyetleri, ilave personel, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri, ilave laboratuvar ve ölçümler)
• Teknik riskler (yangın, patlama)

Belediye Atıklarının Kullanım Potansiyeli

Ülkemizde, alternatif yakıt oranını Avrupa ve Dünya’da olduğu gibi yüksek ortalamaya çıkarabilmek için belediye katı atıklarının ön işlemden geçirilmesi sonrası kullanım oranını artırmak anahtar role sahiptir.

Türk Çimento Sektörü Pozisyonu

Türkiye’de yaklaşık 32 milyon ton/yıl belediye katı atığı üretilmekte olup, bu atıklardan en az 7 milyon ton ek yakıt üretim potansiyeli bulunmaktadır. Bu ek yakıtların çimento sektöründe kullanımı ile;
• 3 milyon tona yakın kömürün ithali önlenerek döviz tasarrufu sağlanabilir, cari açığın azaltımı mümkün olur,
• İklim değişikliğine neden olan sera gazlarından yıllık 1,7 milyon ton azaltım mümkün olur,
• Belediye katı atık depolama alanlarına gidecek atık miktarı azalır,
• Belediyenin depolama tesisi işletme maliyetleri azalır.

Belediye katı atıklarının belediye katı atık sahalarında kurulacak biyolojik kurutma sistemlerine sahip ön işleme tesislerinde işlenmesi ile “atıktan türetilmiş yakıt” üretilebilir. Bu tesisleri belediyeler veya özel iştirakler kurabilir. Geri kazanılabilir malzemelerin satışından gelir edilir. Geri dönüşümü mümkün olmayan plastik, kağıt, karton, tekstil gibi malzemeler ve organik içerik kurutulur ve çimento sektöründe alternatif yakıt olarak kullanılır. TÇMB olarak belediye atıklarının kullanım konusunda farkındalık/yaygınlaştıma çalışmaları, mevzuat açısından darboğazların tespiti ve çözüm olanaklarına ilişkin sunum ve temaslara devam edilmektedir.

Döngüsel Ekonomiye Katkı

Kaynakların bol, ulaşılabilir ve atık bertarafının ucuz olduğu varsayımına dayan, “Al, Yap ve At” esasına dayalı “Doğrusal Ekonomi” modelinde çok miktarda atık üretilir. Bunun yanında, çevresel bozulma ve iklim değişikliği oluşur, doğal kaynaklar hızla tüketilir, ithal hammadde ve yakıt ihtiyacı artar. Doğal kaynakların sınırlı olması, çevrenin korunması ve atık üretimin azaltılması ihtiyacı, çevresel ve ekonomik açıdan daha sürdürülebilir olan “Döngüsel Ekonomi” modelini öne çıkarır.

 

Türk Çimento Sektörü Pozisyonu

TÇMB, Türk Çimento Sektörünün Döngüsel Ekonomideki Rolü Belgesini yayınladı Çimento sektörü, geri dönüşüm ve geri kazanım işlemlerinin gerçekleştiği özgün bir prosestir. Bu özelliği ile çimento üretimi döngüsel ekonomi prensiplerini uygular. Üretim aşamasında enerji geri kazanımı ve malzeme geri dönüşümü yapılır;
• Atıkların ek yakıt olarak kullanımı
• Belediye katı atıklarının ve çamurlarının işlemden geçirilmesi ve yakıt olarak kullanımı
• Uçucu küllerin, cürufların hammadde olarak değerlendirilmesi
• Atıkların alternatif hammadde olarak kullanımı